
Bronnen
Wat is er aan de hand?
Pal naast Molenzicht staat een LPG-tankstation en in de omgeving liggen risicobronnen zoals een hogedruk aardgas- of chemische leiding en de scheepvaartroute op de Oude Maas. Het transformeren van een voormalig industrieterrein naar woonwijk brengt de vraag: is het wel veilig om hier 1.700 mensen te laten wonen? Externe veiligheid gaat over de risico’s van explosies, brand of giftige gassen van die bronnen. De gemeente heeft een studie “aanzet tot verantwoording externe veiligheid” gedaan. Hierin staat dat het plan mag als bepaalde maatregelen worden getroffen. De bewonersgroep maakt zich zorgen of die voorwaarden wel worden nageleefd en of men risico’s niet te rooskleurig voorstelt.
Wat valt op in het Omgevingsplan?
- LPG-station op 40 meter: De belangrijkste risicobron is het LPG-tankstation aan de Groene Kruisweg, op slechts ~40 m afstand van het plangebied. Dat is erg dichtbij. Positief is dat volgens de berekeningen de nieuwe woningen net buiten de plaatsgebonden risicocontour (10⁻⁶ per jaar) vallen. Maar ze liggen wél binnen het “brand- en gifwolkaandachtsgebied”. Concreet: de kans op een ramp is klein, maar áls er iets gebeurt bij dat tankstation, kan een groot deel van Molenzicht hier last van hebben (brand of giftige rook/gas). Dit is geen theoretisch gezeur; elders in Nederland zijn woonwijken naast LPG-stations bewust vermeden of zijn LPG-installaties verplaatst omwille van veiligheid.
- Groepsrisico gaat omhoog: Door 1.700 mensen te vestigen nabij deze bronnen, neemt het groepsrisico toe – althans, meer mensen kunnen getroffen worden bij een calamiteit. Wettelijk moet de gemeente dit groepsrisico verantwoorden naar de raad. Het plan stelt dat de toename beperkt is en onder normen blijft. Toch moet de raad formeel de afweging maken of dit acceptabel is. Die discussie is nog niet gevoerd in de openbaarheid. Bewoners vinden dat dit niet een tekentechnisch iets is: er wordt een bewuste keuze gemaakt om risico’s te accepteren. De vraag is of alle raadsleden en betrokkenen zich dat realiseren.
- Aanbevolen veiligheid maatregelen: Het onderzoek adviseert een reeks maatregelen om de zelfredzaamheid van bewoners te vergroten en risico’s te beheersen. Enkele voorbeelden: zorg dat men met één handeling mechanische ventilatie kan uitschakelen (zodat bij giftige wolk geen lucht naar binnen wordt gezogen), leg goede vluchtwegen aan, stel een bereikbaarheidskaart en aanvalsplan op voor hulpdiensten, betrek de brandweer tijdig. Dit zijn zinnige suggesties, maar het plan zegt niet expliciet wie verantwoordelijk is voor implementatie en controle hiervan. Zijn projectontwikkelaar en toekomstige VvE’s verplicht om die noodknoppen en vluchtroutes aan te leggen? Komt er een voorschrift in de bouwvergunning? Of blijft dit hangen als “advies” dat in de praktijk kan verwateren?
- Gebiedsontsluiting bij calamiteit: Als er iets ernstigs gebeurt (bijv. explosie of gifwolk), moeten bewoners snel weg kunnen of binnen kunnen schuilen. Hierbij valt op dat Molenzicht in eerste instantie maar één volwaardige ontsluitingsroute heeft (Veerweg/Schenkelweg). Bij evacuatie van honderden mensen is dat problematisch, zeker als de calamiteit juist aan die noordkant (tankstation) gebeurt. Het plan benadrukt wel het belang van meerdere ontsluitingen, maar aangezien de tweede ontsluiting nog toekomstmuziek is, bestaat er een risico in de tussenliggende jaren. Dit punt wordt niet duidelijk uitgewerkt in de externe veiligheidsparagraaf. Zelfredzaamheid is niet alleen een kwestie van vluchtroutes binnen de wijk, maar ook wegkomen uit de wijk.
- Geen overschrijding, dus goed? De conclusie van het onderzoek is dat er geen wettelijke normen worden overschreden en de ontwikkeling uitvoerbaar is mits maatregelen getroffen worden. Met die mits is het plan nu naar buiten gebracht, maar de harde garanties ontbreken (zoals hierboven benoemd). De gemeente lijkt te redeneren: het valt binnen de regels, dus akkoord. Bewoners wijzen erop dat formeel voldoen níet automatisch betekent dat het ook verstandig is. Normen (zoals 10⁻⁶ contour) zijn minimaal; goed bestuur kijkt ook naar restrisico en gevoel van veiligheid. Dat 40 meter afstand “mag” wil nog niet zeggen dat het een wenselijke situatie is om nieuw een woonwijk te plaatsen.
Wat wil de bewonersgroep?
- Veiligheidsmaatregelen afdwingen: Neem alle aanbevolen maatregelen uit het externe veiligheidsrapport op als harde eisen in het Omgevingsplan of de vergunningverlening. Bijvoorbeeld: in elke woning moet standaard een schakelaar zijn om ventilatie uit te zetten bij calamiteit; de ontwikkelaar moet aantoonbaar veilige vluchtwegen ontwerpen (liefst meerdere richtingen op); de brandweer moet formeel akkoord geven op het definitieve plan van aanpak voor calamiteiten. Deze zaken moeten geen vrijblijvende adviezen blijven.
- Heroverweeg LPG-locatie: Onderzoek de mogelijkheid om het LPG-tankstation te verplaatsen of aan te passen (bijv. geen LPG-verkoop meer) voordat de woonwijk gerealiseerd wordt. De veiligste manier om groepsrisico te reduceren is de bron wegnemen of minder gevaarlijk maken. Als gemeente zou men met de exploitant in gesprek moeten: is het lonend een andere locatie te zoeken of alleen conventionele brandstoffen te verkopen? Dit kan eventueel met provinciale steun, gezien het belang. Onze stelling: als je een nieuwe woonwijk ontwikkelt, moet je ook durven zulke knelpunten op te lossen, niet eromheen plannen in de hoop dat het goed gaat.
- Fasering koppelen aan veiligheid: Verbind de bouwfasering aan de realisatie van de tweede ontsluitingsweg en andere veiligheidsvoorzieningen. Dus: geen dichtbevolkte torens betrekken voordat er een volwaardige extra vlucht/ontsnappingsroute is uit de wijk. Mocht evacuatie nodig zijn, zijn twee uitgangen cruciaal. Leg dit vast om te voorkomen dat men straks met 1000 bewoners op een half afgemaakt wegennet zit in een noodgeval.
- Duidelijke verantwoording groepsrisico: We roepen de gemeenteraad op om expliciet het groepsrisico te bespreken en een bewuste beslissing te nemen. In die verantwoording moet staan waarom men het acceptabel vindt dat zoveel mensen nabij een LPG en andere risico’s gehuisvest worden, en welke aanvullende waarborgen er zijn. Wij willen dat de raad daarbij ook onze zorgen meeweegt – niet alleen de cijfertjes van het model, maar ook het principe dat veiligheid voorop moet staan.
- Communicatie met bewoners: Zorg dat toekomstige bewoners van Molenzicht én omliggende wijken goed geïnformeerd worden over wat te doen bij een calamiteit. Bijvoorbeeld via voorlichting, brochures of oefenalarm. De ergste situatie is onwetendheid waardoor paniek ontstaat. Als men er toch voor kiest hier te bouwen, heb je ook de plicht mensen weerbaar te maken (zelfredzaamheid). Dit kan deel uitmaken van het veiligheidsplan: niet alleen fysiek-technische maatregelen, maar ook bewustwording en training.