
Bronnen
Wat is er aan de hand?
Heel Nederland kent het stikstofprobleem: natuurgebieden die lijden onder teveel stikstofneerslag, waardoor vergunningen voor nieuwe projecten vaak spaak lopen. In dit geval komt er een groot bouwproject (Molenzicht) op korte afstand van Natura 2000-gebied Oude Maas. De vraag dringt zich op: veroorzaakt dit project geen extra stikstofuitstoot die neerdaalt op dat kwetsbare gebied? Zo ja, dan zou er eigenlijk een natuurvergunning nodig zijn of zelfs een heroverweging van het plan. De gemeente beweert echter dat Molenzicht helemaal geen stikstofeffect heeft op beschermde natuur – een claim die op het eerste gezicht bijna te mooi lijkt om waar te zijn. Daarom kijken we hier kritisch naar: hoe zit dat, nul komma nul stikstof erbij?
Wat valt op in het Omgevingsplan?
- De gemeente heeft voor stikstof een berekening laten maken met de AERIUS-calculator, het verplichte rekenmodel. Dat is gedaan voor zowel Omgevingsplan 1 (de eerste fase, circa 450 woningen) als voor de totale gebiedsontwikkeling Haven-Noord (alle fasen, 1.700 woningen). Men heeft dus niet alleen fase 1 bekeken, maar ook het cumulatieve effect van het hele project – dit is positief, want zo blijft het totaalplaatje in beeld. Beide berekeningen omvatten emissies tijdens de bouw én in de gebruiksfase (door verkeer, verwarmingsinstallaties etc.), geheel volgens de regels.
- Uit de resultaten komt naar voren dat de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden niet toeneemt. Letterlijk stelt het rapport: “Uit de berekeningen blijkt dat zowel in de aanlegfase als in de gebruiksfase geen rekenresultaten hoger zijn dan 0,00 mol/ha/jaar. Dit geldt voor Omgevingsplan 1 én voor de cumulatieve effecten van alle fasen samen.”. Met andere woorden: volgens de berekening is de extra neerslag op bijvoorbeeld de Oude Maas afgerond nul. Daardoor concludeert men dat de ontwikkeling uitgesloten geen toename van stikstofbelasting op kwetsbare natuur veroorzaakt.
- Op basis van dit resultaat is ook vastgelegd dat een zogenaamde “passende beoordeling” (diepgaand natuuronderzoek) niet nodig is en dat er geen natuurvergunning vereist is voor stikstof. Juridisch is dit essentieel: het project kan doorgaan zonder de obstakels die elders in het land voor stikstof blijven opdoemen, simpelweg omdat het als stikstofneutraal wordt gepresenteerd.
- Hoe kan zo’n groot bouwproject nu geen enkele stikstofeffect hebben? Het plan noemt een paar redenen. Ten eerste wordt de wijk geheel gasloos, dus er komen geen emissies van CV-ketels. Daarnaast is de afstand tot het Natura 2000-gebied 800 m, en blijkbaar is de bijdrage van het verkeer van 1.700 woningen dusdanig gering of verspreid dat het model het afrondt op 0,00. Mogelijk speelt ook mee dat de huidige situatie (met wat industrie/bedrijvenverkeer) wegvalt, waardoor er een soort verrekening plaatsvindt. Dit is echter voor leken lastig te doorgronden, want 0,00 mol/ha/jaar suggereert echt géén enkele extra depositie, terwijl er ongetwijfeld wel verkeer en bouwmachines komen die iets uitstoten. Het lijkt er dus op dat de berekende waarden zo laag zijn (denk aan 0,003) dat ze afrondden naar nul, of dat men wellicht emissies compenseert binnen het plan.
- Een opmerkelijk punt is de schaal van beoordeling. In eerste instantie is de m.e.r.-beoordeling (Milieu Effect Rapportage-plicht) alleen uitgevoerd op de deelontwikkeling Molenzicht zelf, niet op Haven-Noord als geheel. Door het project in stukken te hakken, bleef men onder drempelwaarden die zo’n MER of strengere toets misschien nodig zouden maken – althans, die indruk wekt de manier waarop het plan is opgeknipt. Pas door bewonersdruk is alsnog gekeken naar de integrale stikstofeffecten van alle fases samen. Het feit dat beide berekeningen 0,00 aangaven, neemt de zorgen echter niet volledig weg: het kan natuurlijk, maar het is wel heel toevallig dat zo’n grote gebiedsontwikkeling per saldo geen meetbaar effect zou hebben. De bewoners vrezen dat hier met gunstige aannames is gerekend om problemen te omzeilen.
Wat wil de bewonersgroep?
- Onafhankelijke toetsing van stikstofberekening: De uitkomst nul is te belangrijk om klakkeloos te accepteren. Wij verzoeken om een onafhankelijke expert (bijvoorbeeld van de provincie of een ecologisch adviesbureau) de AERIUS-berekeningen te laten controleren. Zo nodig moet een second opinion uitgevoerd worden. Alleen zo krijgen we als bewoners vertrouwen dat de berekening klopt en er niet stiekem toch significante depositie optreedt.
- Zekerheid voor de hele ontwikkeling, niet alleen fase 1: We dringen erop aan dat de gemeente een bindende uitspraak krijgt (bijv. van het bevoegd gezag of via een vergunning) over de totale 1.700 woningen, niet alleen over de eerste 450. Nu wordt gezegd “fase 1 is geen probleem en totaal ook niet”, maar we willen dit waterdicht. Dat betekent eventueel nu al een toestemming vragen die de hele ontwikkeling dekt, zodat later niemand voor verrassingen staat. Liever nu zekerheden inbouwen dan achteraf vertraging omdat fase 2 of 3 toch meer uitstoot blijkt te geven.
- Transparantie in aannames en inputdata: Welke cijfers zijn precies in AERIUS gestopt? We willen alle invoer openbaar: hoeveel en welk bouwmaterieel, hoeveel bouwverkeer, welke verkeersintensiteit in gebruiksfase, et cetera. Ook willen we weten of er emissiearme bouwmaterielen worden ingezet (bijvoorbeeld elektrische machines) en of dat is meegerekend. Kortom, laat alle gebruikte aannames zien, zodat we kunnen beoordelen of ze realistisch zijn. Geen mooier voorstelling dan de werkelijkheid – als iedereen elektrisch rijdt is het mooi, maar is dat wel zeker?
- Blijvende monitoring en zonodig bijsturen: Zelfs als nu juridisch alles mag omdat er 0,00 uit komt, willen we een vinger aan de pols houden. De bewonersgroep stelt voor om gedurende de bouw en bij oplevering de daadwerkelijke emissies te monitoren (bijvoorbeeld brandstofgebruik bij bouw, verkeerstellingen daarna) om te zien of de prognoses kloppen. Als blijkt dat er toch meer stikstofuitstoot is dan gedacht, moet de gemeente actie ondernemen – bijvoorbeeld extra bomen planten (als compensatie) of verkeer remmen – om natuurschade te voorkomen én het project juridisch houdbaar te houden.